Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

Kontrakt konsensualny zawarty pomiędzy wynajmującym a najemcą, o oddanie określonej indywidualnie rzeczy do używania w zamian za czynsz – merces, pensio i zobowiązanie zwrotu w określonym terminie. Nie mogły to być rzeczy wyłączone z obrotu lub zużywalne~. Nie rozróżniano najmu od dzierżawy – rzeczy przynoszącej pożytki w celu ich pobierania. Co do czynszu obowiązywały takie same zasady jak przy kontrakcie kupna sprzedaży, dodatkowo przy dzierżawie istniała możliwość uiszczania czynszu w naturze.

Wynajmujący zobowiązany był do: umożliwienia używania rzeczy (jej należyte utrzymanie do czasu wręczenia); przekazać rzecz najemcy; ponosił koszty utrzymania rzeczy w należytym stanie; odpowiadał z tytułu ewikcji i za wady fizyczne (podobnie w pr. just. za wady ukryte); zwrotu kosztów koniecznych lub pożytecznych; odpowiadał za dolus, culpa lata i culpa levis in abstracto, szkody najemcy liczono damnum emergens i lucrum cessans (pyt 303).przeciw wynajmującemu najemcy przysługiwało actio conducti.

Najemca miał płacić czynsz, o ile mógł używać rzecz jeśli tylko niemożność nie była jego winą; zaginięcie rzeczy przez przypadek lub vis maior niezależne od najemcy wygaszały konieczność płacenia czynszu; dzierżawca mógł żądać obniżenia czynszu w razie obniżenia zbiorów wskutek siły wyższej, musiał wyrównać to w okresie urodzajów; czynsz miał być płacony z dołu postnumerando, chyba że umówiono się inaczej – z góry praenumerando. Miał konserwować rzecz, oddać ją w należytym stanie w ew. przyrostem, odpowiadał za dolus, culpa lata i culpa levis in abstracto. Przeciwko najemcy wynajmującemu przysługiwało actio locati. Istniało prawo zastawu wynajmującego na rzeczach najemcy, w prawie justyniańskim – hipoteka ustawowa.

Najemca był jedynie dzierżycielem rzeczy, wynajmującemu zachowywał posiadanie ad interdicta.