Ustawa z 11.4.2003 o kształtowaniu ustroju rolnego ogranicza swobodne rozporządzanie nieruchomościami rolnymi na rzecz dowolnych kontrahentów. W razie sprzedaży nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną lub prawną, dzierżawcy tej nieruchomości przysługuje prawo pierwokupu, jeżeli umowa dzierżawcy została zawarta w formie pisemnej z datą pewną oraz była wykonywana min. 3 lata , a przy tym nabywana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy lub jest dzierżawiona przez spółdzielnię produkcji rolnej. W przypadku braku uprawnionego z tytułu prawa pierwokupu albo niewykonania przez niego tego prawa, prawo pierwokupu przysługuje Agencji Nieruchomości Rolnych.

Jeżeli przeniesienie własności nieruchomości następuje w wyniku zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży, Agencja Nieruchomości Rolnych może złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej. Nie stosuje się tych instrumentów, gdy nabywcą jest osoba bliska rozporządzającego lub spółdzielnia produkcji rolnej, a zbyciu podlega nieruchomość stanowiąca wkład gruntowy jej członka oraz gdy w wyniku nabycia nieruchomości rolnej następuje powiększenie gospodarstwa rodzinnego do powierzchni nieprzekraczającej 300 ha. Gospodarstwo rodzinne prowadzone jest przez rolnika indywidualnego (osoba fizyczna, prowadzi gosp. Osobiście, kwalifikacje rolnicze, zamieszkuje na terenie gminy, gdzie ma nieruchomości rolne).