Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

Ochrona prawa własności:

• Powództwo windykacyjne (rei vindicatio) i powództwo negatoryjne (actio negatora) służą właścicielom do ochrony ich praw

• Powództwo publicjańskie – do ochrony własności bonitarnej

• Wszystkie 3 mają charakter rzeczowy, opierają się na prawie do rzeczy – środki petytoryjne

• Powództwo windykacyjne:

 Powództwo nieposiadającego właściciela, przeciwko posiadającemu niewłaścicielowi o wydanie rzeczy

 Czynnie legitymowany zawsze właściciel kwiryntarny

 W procesie legisakcyjnym pozwanym mógł być tylko ten, kto twierdził, ze jemu przysługuje na rzeczy spornej prawo własności – jeżeli tego nie zrobił powód wchodził w posiadanie rzeczy bez procesu

 Dochodzenie roszczeń rzeczowych przy zastosowaniu kontraktu werbalnego – pozwany przyrzekał zapłacić 25 sesterców gdyby powód udowodnił prawo własności w odniesieniu do niewolnika

 Formuła arbitralna – powództwo windykacyjne można było kierować przeciw jakiemukolwiek posiadaczowi rzeczy (wcześniej przeciwko temu, który mógł ją wydać)

 Proces formułkowy – powództwo windykacyjne należy do powództw arbitralnych – sędzia mógł wezwać do dobrowolnego oddania rzeczy, jeśli nie zasądzał karę pieniężną z uwzględnieniem oszacowania właściciela

 Pożytki – posiadacz w dobrej wierze – tylko powstałe po litis contestatio, w złej wierze – wszystkie, nawet te, których nie zebrał z własnej winy

 Powód miał obowiązek zwrotu nakładów

 Konieczne – je trzeba poczynić by rzecz istniała i się nie pogorszyła

 Użyteczne – podnosiły wartość rzeczy

 Zbytkowe – dla ozdoby

 Posiadacz w dobrej wierze dostawał zwrot koniecznych i użytecznych zaś zbytkowe mógł sobie zostawić

 Posiadacz w złej wierze ma prawo retencji z tytułu roszczenia o konieczne, pozostałe mógł tylko zabrać

 Prawo zatrzymania gdy wartość z pobranych pożytków przewyższała nakłady

 

• Powództwo negatoryjne

 Przysługuje właścicielowi, który nie został pozbawiony posiadania rzeczy, ale prawo jego uległo naruszeniu w inny sposób (przykre wyziewy na grunt właściciela)

 Służyło, aby położyć kres dalszemu naruszaniu prawa do wyłącznego korzystania z rzeczy

 Powód miał udowodnić tylko swoje prawa do wyłącznego korzystania oraz fakt naruszenia tego prawa

 Pozwany musiał udowodnić, że ma prawo, którego treść wykonywał – wtedy on wygrywał

 Przegrana pozwanego – zasądzenie na odszkodowanie za korzystanie z rzeczy + kaucja poręczająca, że w przyszłości nie będzie naruszał prawa własności powoda

• Powództwo publicjańskie

 Posiadacz rzeczy nie mając jeszcze własności kwirytarnej, lecz będący w stanie prowadzącym do tego przez zasiedzenie, który utracił rzecz, tym powództwem domaga się jej zwrotu

 Fikcja – w odniesieniu do powoda upłynął już czas potrzebny do nabycia W odpowiedzi własności przez zasiedzenie

 Posiadacz rzeczy – biernie legitymowany

 Nieskuteczna wobec właściciela kwirytarnego

 W równej sytuacji lepsze jest stanowisko posiadacza

 Pożytki – posiadacz w dobrej wierze – tylko powstałe po litis contestatio, w złej wierze – wszystkie, nawet te, których nie zebrał z własnej winy

 Powód miał obowiązek zwrotu nakładów

 Konieczne – je trzeba poczynić by rzecz istniała i się nie pogorszyła

 Użyteczne – podnosiły wartość rzeczy

 Zbytkowe – dla ozdoby

 Posiadacz w dobrej wierze dostawał zwrot koniecznych i użytecznych zaś zbytkowe mógł sobie zostawić

 Posiadacz w złej wierze ma prawo retencji z tytułu roszczenia o konieczne, pozostałe mógł tylko zabrać

 Prawo zatrzymania gdy wartość z pobranych pożytków przewyższała nakłady

• Skarga z powodu zmiany naturalnego odpływu wody deszczowej

 Właściciel gruntu przeciwko sąsiadowi

 Zmuszenie sąsiada do sztucznie zbudowanej konstrukcji (zapora, tama), jeśli ustawił ją poprzedni właściciel powód mógł sam rozebrać

• Cautio damni infecti

 Gwarancje chroniące właściciela gruntu przed szkodą zagrażającą mu z gruntu sąsiedniego

 Zabezpieczenie słowne – pokrycie szkód

 Jeżeli sąsiad odmówił – właściciel wchodził w czasowe posiadanie gruntu sąsiada – jeżeli nie odniosło skutku – pretor zamieniał je w bezterminowe prowadzące do zasiedzenia

• Operis novi nuntiatio

 Sprzeciw właściciela gruntu przeciwko wnoszeniu na gruncie sąsiada nowych konstrukcji naruszających swobodne korzystanie z prawa własności gruntu

 Wznoszący nowe urządzenia musiał je rozebrać albo zagwarantować, że nie spowodują żadnej szkody

 Pretor mógł uchylić zakaz budowy, właściciel musiał wtedy udowadniać swoje prawo do zakładanie tego środka prawnego

• Actio finium regundorum

 Skarga służąca do rozpatrywania sporów granicznych

 Grunty sąsiednie oddzielała granica szerokości 5 stóp – leżała ona po połowie na gruntach sąsiadów

 Pretor przyznawał sędziom prawo przysadzenia części jednego gruntu na rzecz drugiego właściciela, jeśli przemawiały za tym względy ładu społecznego

Podstawowym sposobem ochrony własności były skargi a więc powództwa składane przez właściciela danej rzeczy przeciwko wadliwemu czy też nieuczciwemu posiadaczowi. I tak możemy wyróżnić następujące rodzaje skarg mających na celu ochronę własności : rei vindicatio i actio negatoria jako skargi słuzące ochronie własności kwirydalnej oraz actio publicjana jako ochrona własności bonitarnej.