Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

Prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia (negotium gestio) zachodziła wtedy gdy pewna osoba bez żadnego obowiązku podejmowała się z własnej inicjatywy prowadzenia jednej albo wielu spraw w interesach innej osoby.

Miało ono miejsce gdy ktoś nie mając obowiązku zarządzał interesami innej osoby lub tymi które pozostały po jej śmierci, nie mając żadnego obowiązku prawnego. Gestorem mógł być wyzwoleniec, lecz mogło to być działanie z własnej inicjatywy (sua sponte), od późnej republiki do tego typu spraw podciągano czynności w służbie honorowej: opiekuna i kuratora.

Upoważnienia przemienne czyli facultac alternativa polega na tym że wierzyciel w zobowiązaniu przedstawia dłuznikowi określone świadczenie zwalniające go z długu lecz obok niego umieszcza dodatkowo jeszcze jedno którego wykonanie także doprowadzi do rozwiązania węzła obligacyjnego. Cechą typową dla tego zobowiązania jest fakt że w przypadku nie możliwości wykonania jednego ze świadczeń bez winy dłużnika jest on zwolniony ze zobowiązania.

Zastępstwo procesowe w prawie rzymskim było namiastką przelewu (cesji).Wierzyciel mianował drugą osobę swym kognitorem albo prokura¬torem i upoważniał go do zatrzymania dla siebie wyegzekwowanego od dłużnika świadczenia. Zastępca procesowy posługiwał się tu formułką z przestawionymi podmiotami i był jedynie realizatorem prawa podmiotowego swego mocodawcy. Prawa akcesoryjne związane z wierzytelnością nie gasły, a zastępca działał w cudzym imieniu nawet bez zgody dłużnika

Pozycja prawna zastępcy była niepewna. Wierzyciel nie tracąc wierzytelności mógł ją sam od dłużnika wyegzekwować, mógł cofnąć zastępcy pełnomocnictwo, a wygasało ono samo w momencie śmierci tak cedenta, jak i cesjonariusza.

Solidarność (czynna – kilku wierzycieli, bierna – dłużników) w zobowiązaniach – każdy z dłużników odpowiadał za cały dług – adekwatnie wierzycielom przysługiwała cała wierzytelność, spłacony dług przez jednego – wygaszał zobowiązanie, a jemu przysługiwało prawo regresu.

Odróżnić należy od wierzyciela solidarnego wierzyciela akcesoryjnego, a od dłużnika solidarnego – poręczyciela.

Zobowiązania solidarne powstawały na podstawie czynności prawnej (zgodne oświadczenie woli – przy stypulacji, kontraktach banae fidei i pożyczce mutuum – przez nieformalne oświadczenie woli – umowę, rozporządzenie ostatniej woli zobowiązujące współdziedziców do wypłaty legatu) lub z mocy prawa (wspólne popełnienie deliktu, quasi deliktu; w przypadku niepodzielności świadczenia – wykonanie przez jednego z dłużników świadczenia zwalniało pozostałych, jeśli było kilku wierzycieli i cały dług został oddany jednemu, zobowiązanie nie gasło w stosunku do pozostałych –str. 234/5).

Bezpodstawne wzbogacenie się jednej osoby kosztem drugiej rodziło zobowiązanie do zwrotu owego wzbogacenia – nam hoc natura aequum est neminem cum alterius detrimendo fieri locupletiorem – albowiem z samej natury jest słuszne, aby nikt nie wzbogacał się ze szkodą drugiego. Zobowiązanie zwrotu wynikało jedynie z faktu wzbogacenia – quasi ex contractu. O zwrot można było skarżyć za pomocą condictio – skargi cywilnej stricti iuris.

Condictio indebiti – skarga o zwrot nienależnego świadczenia płaconego w przeświadczenia spłacania długu, którego w rzeczywistości nie było pod warunkiem, że płacono z zamiarem umorzenia długu, dług nie mógł w ogóle istnieć (nawet jako naturalny lub moralny), zapłata musiała nastąpić wskutek błędu płacącego nie mogącego przy normalnej staranności dowiedzieć się o jego nieistnieniu.

Zobowiązanie powstałe na skutek zdarzenia faktycznego powodującego skutki jak gdyby popełniono delikt. Z reguły brak winy umyślnej sprawcy. Są to: actio de effusis vel deiectis (wylanie lub wyrzucenie z mieszkania - patrz niżej), actio de positis vel suspensis (wywieszenie lub postawienia), iudex qui litem suam facit (sędzia który przez własne zaniedbanie w procesie, niezgodny z prawem wyrok, zaniedbanie terminu naraził stronę na powstanie szkody mógł być pozwany o je wyrównanie) i odpowiedzialność właścicieli statków gospod i stajni

W wyniku nabycia spadku dziedzic stawał się jego właścicielem. Mogło się jednak zdarzyć, iż kto inny posiadał spadek czyli władał nim. Jeśli żądania dziedzica o wydanie spadku nie skutkowały, przysługiwały mu różne prawne środki ochrony swoich praw w zależności od tego czy dziedziczył według prawa cywilnego czy też pretorskiego. Dziedzic prawa cywilnego (heres) mógł użyć hereditatis petitio (należącej do actiones in rem) w celu odzyskania całości spadku (a nie do pojedynczych rzeczy spadowych). Aby odzyskać daną część mógł użyć w dobie procesu legisakcyjnego legis actio sacramento in rem.