Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

– OBYWATELE – CUDZOZIEMCY:

* uregulowania prawne:

• → Konstytucja;
• → ustawa o obywatelstwie polskim z 1962 r. (niespójna z Konstytucją);

* obywatelstwo nabywa się prawem krwi (art. 34 ust. 1) oraz (wg ustawy):

• → na wniosek osoby zainteresowanej lub z mocy prawa, jak w przypadku repatriantów;
• → uznanie obywatelstwa – decyzja adm. dot. apatrydy stale zamieszkującego w RP;
• → nadanie obywatelstwa postanowieniem prezydenta (bez możliwości skargi);

* utrata obywatelstwa → tylko na wniosek osoby (art. 34 ust. 2);

* cudzoziemcy są podmiotami tych praw, które nie zostały określone kryterium „obywateli”, ale Konstytucja wprowadza możliwość innych ograniczeń:

• → art. 37 → każdy pod władzą RP ma prawo korzystania z praw i wolności zapewnionych w K., ale ustawa może określać wyjątki (ustawa o cudzoziemcach, ale też i inne ustawy szczegółowe), które nie mogą jednak wychodzić poza zakres praw przyznanych przez konwencje międzynarodowe;
• → art. 79 ust. 2 → wyłączona możliwość skargi konstytucyjnej dla dochodzenia prawa azylu i uzyskania statusu uchodźcy;

* szczególny status – cudzoziemcy pochodzenia polskiego mają prawo do osiedlania się na stałe w RP;

– DZIECI (punktem wyjścia ONZ’towska konwencja o prawach dzieci, rat. w 1991 r.):

* obowiązek państwa zapewnienia ochrony praw dziecka (art. 72 ust. 1);

* ochrona dziecka przed przemocą, okrucieństwem i demoralizacją (art. 72) min. poprzez:

• → obowiązek szkolny do 18 roku życia (art. 70 ust. 1);
• → zakaz stałego zatrudniania dzieci poniżej 16 lat (art. 65 ust. 3);

* mają wszystkie prawa (chyba, że konieczny jest wiek), ale nie oznacza to pełnej możliwości ich wykorzystywania:

• → dziecko powinno funkcjonować w rodzinie (art. 18, 48 ust. 2 i 71);
• → podstawowe decyzje należą do rodziców (art. 53 ust. 3 i art. 70 ust. 3);
• → jednak obowiązek władz wysłuchania dziecka (Art. 72 ust. 3);
• → obowiązek rodziców uwzględniania stopnia dojrzałości dziecka, jego przekonań i wolności sumienia i wyznania (art. 48 ust. 1);
• → w razie braku opieki dziecko ma prawo do opieki i pomocy ze strony władz publicznych (art. 72 ust. 2);

* Rzecznik Praw Dziecka (RPD) – art. 72 ust. 4 – powołany przez Sejm za zgodą Senatu na 5 lat, brak kompetencji rozstrzygających, a może jedynie zwracać się do właściwych organów z wnioskami;

– OSOBY PRAWNE → kwestia sporna:

* osoby prawne prawa prywatnego: niektóre prawa są nierozerwalnie związane jedynie z osobą fizyczną (prawo do życia), ale wiele praw może przysługiwać też osobom prawnym (podobna opinia została już zarysowana w orzecznictwie TK – uznano, że osoba prawna może wnosić skargę konstytucyjną dla ochrony swoich praw);

* osoby prawne prawa publicznego – ze względu na fakt, iż nie są one prostymi zrzeszeniami obywateli realizujących swoje prawa nie uznaje się ich za podmioty praw i wolności z rozdz. II, a ich samodzielność chroniona jest osobnymi mechanizmami (choć są sytuacje graniczne, np. K. daje szkołom wyższym autonomię, więc nadaje im prawo);