Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

ISTOTA INSTYTUCJI

ombudsman to szczególny organ powiązany z parlamentem, czuwający nad prawidłowością postępowania administracji publicznej wobec obywateli;

historia - Szwecja w 1709, ale ostateczny kształt uzyskał dopiero w 1809 r. – najpierw jako funkcjonariusz parlamentu powołany do kontroli urzędników królewskich, min. w oparciu o skargi obywateli, stopniowo zaczął nabierać możliwości wpływania na postępowanie w adm.

1919 r. Finlandia, 1952 r. Norwegia, 1953 r. Dania,

4 podstawowe cechy charakterystyczne:

samodzielny organ państwowy oddzielony od adm. i sądownictwa, zwykle wprowadzony w konstytucji;

organ powiązany z parlamentem – strukturalnie (powoływany przez parlament) i funkcjonalnie (jego zadania mieszczą się w funkcji kontrolnej parlamentu);

organ o dwojakich zadaniach:

wysłuchuje skarg obywateli oraz podejmuje kroki w celu ich naprawienia nieprawidłowości (kryteria to nie tylko legalność, ale i słuszność i sprawiedliwość);

informuje parlament o stanie praworządności;

organ łatwo dostępny, odformalizowany i bezpłatny, choć zwykle ma swobodę w dobieraniu sobie spraw i prawo jedynie sugerowania właściwych rozstrzygnięć;

Polska - okres międzywojenny – brak; powstał dopiero w 1987 r. (uRPO) → nowela kwietniowa nadała mu rangę konstytucyjną; konstytucja z 2.04.1997 r. wprowadziła też RPD;

POZYCJA USTROJOWA

samodzielny organ konstytucyjny, pozostający poza tradycyjnym trójpodziałem, a ze względu na jego działania i powiązania nazywany jest organem ochrony prawa;

powiązany z Sejmem, choć nie przekreśla to jego samodzielności i odrębności → sejm za zgodą senatu powołuje go; RPO przedkłada sejmowi sprawozdania ze swojej działalności; ponosi przed Sejmem odpowiedzialność na zasadach określonych w ustawie;

zasada niezależności od pozostałych organów państwa → inne organy nie mają na niego wpływu, a jego wpływ na nie zawiera się w jego zadaniach;

powoływany przez Sejm za zgodą Senatu → kandydata zgłasza Marszałek i min. 35 posłów → uchwała bezwzględna większość przy ½ obecnych → przekazanie uchwały Senatowi, który ma 1 miesiąc na wyrażenie zgody (milczenie = zgoda; brak zgody jest ostateczny);

wymagane kwalifikacje → obywatelstwo polskie, wyróżniać się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na walory moralne i wrażliwość społeczną;

kadencja – 5 lat, możliwe jedno ponowne powołanie, a po zakończeniu kadencji RPO ma prawo wrócić do poprzedniej pracy, o ile nie ma przeszkód prawnych;

przysługuje mu immunitet (jedynie za zgodą Sejmu) i nietykalność (tylko gdy złapany na gorącym uczynku);

incompatibilitas → poseł, senator, żadne stanowisko, z wyjątkiem profesora szkoły wyższej;

apolityczność → nie może należeć do partii politycznych, związku zawodowego, ani prowadzić działalności nie dającej się pogodzić z godnością urzędu;

odwołanie tylko w przypadkach szczególnych, jak zrzeczenie, śmierć, trwała niezdolność na skutek choroby, ułomności lub upadku sił, sprzeniewierzenie się ślubowaniu → decyduje jedynie Sejm (art. 210);

wniosek o odwołanie – Marszałek i 35 posłów – do 05.2000 r. mógł tylko Marszałek, co było lepsze bo chroniło przed atakami politycznymi, ale dla złagodzenia tego wprowadzono wymóg by za odwołaniem głosowało 3/5 przy ½ obecnych (a jedynie gdy zrzecze się wystarczy bezwzględna);

nie ponosi odpowiedzialności przez TS;

organ jednoosobowy, ale możliwe jest powołanie do 3 zastępców (w tym do spr. żołnierzy) za zgodą Marszałka;

możliwość powoływania też pełnomocników terenowych za zgodą Marszałka;

Biuro RPO w Warszawie – organ pomocniczy;