Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

Wykonanie czynu zabronionego poprzez wydanie osobie uzależnionej polecenia

• przypadek sprawstwa niewykonawczego; sprawca nie ma nawet władztwa nad przebiegiem
• konieczne – uzależnienie bezpośredniego wykonawcy od wydającego polecenie oraz wymóg stanowczej formy oddziaływania polecającego na bezpośredniego wykonawcę
• znamiona obiektywne: wydanie polecenia oraz istnienie zależności pomiędzy polecającym a bezpośrednim wykonawcą
• znamiona subiektywne – działanie wydającego polecenie z wolą sprawczą (cum animo auctori)
• treścią polecenia jest wykonanie przez adresata zindywidualizowanego czynu o znamionach części szczególnej (pozakodeksowych)
• w poleceniu – elementy nakłaniania do popełnienia czynu oraz dodatkowe elementy wzmacniające stanowczość – formuła kategoryczna, stanowiąca coś więcej niż nakłanianie, a jednocześnie mniej niż rozkaz; polecenie to wywieranie wpływu na psychikę sprawcy wykonawczego o stanowczym charakterze; istotą polecenia jest wywołanie zamiaru popełnienia u bezpośredniego sprawcy lub decyzji popełnienia
• może zostać wydane w dowolnej formie, ale powinno być jednoznacznie zamanifestowane, powinno zostać odebrane jako nakaz wykonania czynu zabronionego
• wydane przed podjęciem czynności lub najpóźniej w momencie rozpoczęcia wykonywania czynu
• uzależnienie bezpośredniego wykonawcy od wydającego polecenie może mieć charakter formalny lub nieformalny, może wynikać z funkcjonowania w zorganizowanej strukturze, jak i z układu okoliczności faktycznych – chodzi o stosunek podległości organizacyjnej lub psychicznej, podporządkowanie adresata
• więź między nimi musi być na tyle silna, że adresat czuje się zobligowany do wykonania polecenia – niewykonanie polecenia naraziłoby go na przykre konsekwencje
• wydający polecenie musi być świadomy stosunku zależności oraz że czuje się zobowiązany do wykonania polecenia
• warunkiem odpowiedzialności jest wypełnienie przez adresata znamion polecenia – sprawstwo polecające związane jest z wykonaniem czynu zabronionego przez bezpośredniego wykonawcę
• inaczej – gdy bezpośredni sprawca jedynie usiłował, jeżeli nie podjął żadnych czynności zmierzających do wykonania lub znalazł się w stadium przygotowania – odpowiedzialność za usiłowanie sprawstwa polecającego – jeżeli polecenie zostało przez niego odebrane i miał świadomość istnienia stosunku zależności
• możliwa odpowiedzialność zarówno za przestępstwo umyślne (objęte wolą i świadomością polecającego wykonanie czynu zabronionego przez bezpośredniego wykonawcę) lub nieumyślne (podjęcie przez bezpośredniego wykonawcę zachowania stanowiącego naruszenie reguł ostrożności, które przewidywał lub mógł przewidzieć)
• całkowita niezależność od umyślności lub nieumyślności bezpośredniego wykonawcy
• możliwa odpowiedzialność ekstraneusa – spełnione przesłanki art. 21 § 2 (warunkiem jest posiadanie cechy przez bezpośredniego wykonawcę); nie ma przeszkód do odpowiedzialności, gdy bezpośredni wykonawca nie posiada cechy, ale takową posiada wydający polecenie
• sprawca polecający nie ponosi odpowiedzialności za eksces bezpośredniego wykonawcy; inaczej, jeżeli przybiera postać kwalifikującego następstwa, a wydający polecenie następstwo przewidywał lub mógł przewidzieć
• usiłowanie polecającego, gdy sprawca zrealizuje inny czyn zabroniony – wówczas polecający nie wywołał u adresata polecenia zamiaru popełnienia czynu lub decyzji i nie wykorzystał dla skłonienia go do realizacji znamion (ew. odpowiedzialność za podżeganie, wyjątkowo – pomocnictwo)
• warunkiem odpowiedzialności za sprawstwo polecające nie jest przypisanie odpowiedzialności bezpośredniemu wykonawcy