Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

Art. 258 § 1. Tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli:

1) zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu,

2) zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne.

§ 2. Jeżeli oskarżonemu zarzuca się popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, której górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji skazał go na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą. § 3. Tymczasowe aresztowanie może wyjątkowo nastąpić także wtedy, gdy zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony, któremu zarzucono popełnienie zbrodni lub umyślnego występku, popełni przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub bezpieczeństwu powszechnemu, a zwłaszcza gdy popełnieniem takiego przestępstwa groził.

§ 4. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do pozostałych środków zapobiegawczych.

W nowym kodeksie zagadnienie to zostało potraktowane w taki sposób, że terminy tymczasowego aresztowania stanowią realną ochronę przed zbyt długim stosowaniem tego środka zapobiegawczego (również ten fragment nowego prawa aresztowanego wprowadzony został do praktyki wcześniej, w drodze pilnej nowelizacji poprzedniego kodeksu ustawą z 29 czerwca 1995 r.).

W myśl art. 263 w postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tym¬czasowe aresztowanie, oznacza jego termin na okres nie dłuższy niż 3 miesiące.

Jeżeli ze względu na szczególne okoliczności sprawy nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w tym terminie, sąd I instancji właściwy do rozpoznania sprawy — na wniosek prokuratora — gdy zachodzi tego potrzeba może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy; ten właśnie termin ma dla postępowania przygotowaw¬czego charakter maksymalny.

Do przedłużenia tymczasowego aresztowania na wniosek prokuratora na podstawie art. 263 § 2 nie wystarcza samo stwierdzenie, że zachodzi potrzeba zbierania kolejnych dowodów w kierunku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, lecz konieczne jest wskazanie „szczególnych okoliczności", ze względu na które nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w terminie określonym w art. 263 § l, tj. w ciągu 3 miesięcy

Łączny natomiast okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd I instancji (niezależnie od tego, czy sprawa dotyczy występku, czy zbrodni — por. art. 222 § 3 k.p.k. z 1969 r.) — nie może przekroczyć 2 lat. Ten termin ma z kolei charakter (względnie) maksymalny dla łącznego czasu aresztowania w całym postępowaniu przygotowawczym i w postępowaniu sądowym, ale tylko do wydania pierwszego wyroku przez sąd I instancji; dla tymczasowego aresztowania w dalszym postępowaniu sądowym — także w razie przekazania sprawy z instancji odwoławczej do ponownego rozpoznania sądowi I instancji — ustawa terminów stosowania tego środka nie przewiduje.

Przypomnieć wypadnie, że okres tymczasowego aresztowania liczy się od dnia zatrzymania Relatywność omawianych terminów pogłębia fakt, że sąd apelacyjny może w warunkach przewidzianych w art. 263 § 4 przedłużać tymczasowe aresztowanie nawet kilkakrotnie. Z drugiej strony, ustawodawca ze względów praktycznych nie mógł wprowadzić terminów ostatecznych, niepodlegających w żadnych okolicznoś¬ciach przedłużeniu, bowiem prowadziłoby to w pewnych, niezależnych nawet od organów procesowych sytuacjach, do koniecznego uchylania aresztowań wobec najgroźniejszych nawet przestępców i paraliżowało wymiar sprawiedliwości, sprawców zaś przestępstw zachęcało do celowego przewlekania postępowań.

Na postanowienie sądu apelacyjnego wydane na podstawie art. 263 § 4 przysługuje zażalenie do sądu apelacyjnego orzekającego w składzie trzech sędziów (art. 263 § 5). Jeżeli zachodzi potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania po wydaniu pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji, każdorazowe jego przedłużenie może następować na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy (art. 263 § 7).