Ustawy prawne, kancelarie adwokackie, testy na aplikacje

Z zobowiązań naturalnych (niezupełnych), w przeciwieństwie do cywilnych, dłużnik nie ponosił odpowiedzialności, nie były one zaskarżalne. Wykonanie (przez pomyłkę lub dobrowolnie) świadczenia wynikającego z długu nie podlegało jednak zwrotowi, wierzycielowi przysługiwało jego zatrzymanie soluti retentio. Zobowiązania naturalne mogły w poszczególnych rodzajach zobowiązań być wzmocnione zastawem, poręką, mogło podlegać nowacji (pyt377); wierzytelność naturalna mogła podlegać potrąceniu. Są to:

- właściwe zobowiązania naturalne – od chwili powstania – zobowiązania niewolnika, który nie mógł zobowiązywać się cywilnie, zobowiązania członków rodziny alieni iuris między sobą lub z pater familias, senatus consulta Macedonianum I w.n.e. zakazało udzielania pożyczek synom pozostającym pod władzą ojcowską – stały się one zobowiązaniami naturalnymi, kontrakt zawarty przez niedojrzałego sui iuris bez potwierdzenia opiekuna z wyłączeniem kontraktów czyniących go dłużnikiem;

- zobowiązania początkowo zaskarżalne, dopiero z czasem stawały się naturalne: przez capitis deminutio gasły długi cywilne, małoletni (minor XXV annis) otrzymał od pretora in integrum restitutio – jego dług cywilny stawał się naturalny.